Arbeiderspers

De vele levens van de maker van Shoah

Claude Lanzmann werd halverwege de jaren tachtig wereldberoemd met Shoah, een film van negenenhalf uur waarin hij via getuigenissen de massamoord op de joden tot in detail probeerde te achterhalen.
Nu is er zijn autobiografie, waarin de in 1925 in Parijs geboren Jood Lanzmann terugblikt op een twintigste eeuw die hem meermalen in een dodelijke afgrond deed kijken, zonder dat hij daarbij zijn tomeloze nieuwsgierigheid naar het leven verloor.
Zijn belevenissen als jeugdige verzetsstrijder, eerst als wapensmokkelaar in een internaat, daarna als partizaan aan de zijde van zijn vader, de ontmoetingen met Jean-Paul Sartre en andere auteurs rond het literair-politieke tijdschrift Les Temps modernes, zijn zevenjarige relatie met Simone de Beauvoir, zijn strijd voor de onafhankelijkheid van Algerije en tegen de doodstraf, zijn reizen naar Azië, Israël, Noord-Afrika en de VS: dat alles en nog veel meer verbindt Lanzmann op elegante wijze tot een aangrijpend en meeslepend levensverhaal.

Hans Renders schreef al over deze memoires in Het Parool dat ze 'één grote illustratie [vormen] van de stelling [...] dat de geschiedenis een te serieuze aangelegenheid is om aan historici over te laten'.

‘De guillotine – en meer in het algemeen de doodstraf evenals de verschillende wijzen van terechtstelling – is een bij uitstek belangrijk thema in mijn leven geweest. Al van jongs af aan. Ik zal nauwelijks ouder dan twaalf jaar zijn geweest, maar de herinnering aan die bioscoopzaal in de rue Legendre, in het 17de arrondissement van Parijs, met haar rode stoelen en haar dof geworden vergulde ornamenten, heeft in me nog niets aan helderheid ingeboet. Een dienstmeisje had de afwezigheid van mijn ouders aangegrepen voor een bezoek aan die bioscoop. De film die er die dag draaide, was L’Affaire du courrier de Lyon, met Pierre Blanchar en Dita Parlo. De naam van de regisseur heb ik nooit geweten, en al evenmin heb ik getracht die te weten te komen, hij had zijn werk beslist goed gedaan want bepaalde scènes zijn me altijd bijgebleven: de aanval, in een donker bos, op de gammele koets van de koerier uit Lyon, de rechtszaak tegen Lesurques, die onschuldig ter dood wordt veroordeeld, het schavot midden op een groot, in mijn herinnering wit plein, de valbijl die neerkomt. Destijds werd, net als ten tijde van de Revolutie, in het openbaar geguillotineerd.’