Glamourpremier ‘Gucci Helle’ bedient Dick Pels op zijn wensen
Onno Bosma - column 14
Glamourpremier ‘Gucci Helle’ bedient Dick Pels op zijn wensen
19 september 2011
Helle Thorning-Schmidt is kosmopolitisch. Ze is zelfbewust. Ze leidt een glamourleven. Ze is mooi. En ze wordt als eerste vrouw premier van Denemarken, aan het hoofd van een progressieve coalitie die vorige week de door populisten gedoogde én gedomineerde centrumrechtse regering versloeg.
Dick Pels is door de Deense kiezer op zijn wenken bediend. Tijdens de presentatie van mijn roman, 15 september in de Amsterdamse cultuurtempel Felix Meritis, hield hij een pleidooi voor stevig leiderschap in de politiek. De progressieve elite moet niet bang zijn voor het populisme maar er van leren door wél te voldoen aan de eisen die de mediademocratie stelt. Met professionele zelfbewustheid moeten niet-populistische leiders, luisterend, maar niet gehoorzamend, afstand bewaren tot ‘het volk’, dat – in tegenstelling tot wat populisten beweren – niet bestaat, evenmin als de absolute waarheid die de volkseenheid zou belichamen.
Thorning-Schmidt lijkt in sommige opzichten op Pim Fortuyn. Rijk, elitair, onconventioneel en charismatisch. Net als Pim is ze lang, slank en heeft ze stralende ogen. Ze schrikt niet terug voor harde en duidelijke uitspraken. In andere opzichten is ze het tegendeel van de Rotterdamse populist: een wereldburgeres die in het Europese parlement zat, schoondochter is van de voormalige Britse Labourleider en Eurocommissaris Neil Kinnock en een voormalig Brits minister, met een echtgenoot die in Zwitserland werkt bij het World Economic Forum.
Het moet nog blijken of ‘Gucci-Helle’, zoals ze wordt genoemd vanwege haar voorliefde voor dure merkkleding, met haar minimale meerderheid van 8483 stemmen de bakens in Denemarken echt weet te verzetten. Ze zal haar talenten hard nodig hebben, want de ‘rode’ coalitie is verre van eensgezind. Behalve de sociaaldemocraten maken er sociaal-liberalen, Groenen en radicale socialisten deel van uit: een gezelschap dat veel overeenkomsten heeft met respectievelijk onze PvdA, D66, GroenLinks en de SP. Het Nederlandse kwartet zou er goed aan doen de onderhandelingen die de Deense collega’s nu voeren over een regeringsprogramma op de voet te volgen. De meningsverschillen zijn dezelfde als in Nederland: pensioenen, belastingen, bezuinigingen, Europa. Er valt in Kopenhagen veel te leren over de manier waarop deze worden overbrugd. Als het al lukt, tenminste.
Niet-populistisch Nederland heeft het onconventionele leiderschap nodig, waar Dick Pels voor pleit. Een kandidaat met de allure van Gucci-Helle heeft zich echter nog niet aangediend. In het begin van mijn roman ‘De verzoeking van Johan Metsiers’ zegt de regisseur Nick Alldown over Wim Kok, PvdA-premier in de tijd van de aanslagen in de VS: ‘Hij is integer, absoluut. Maar jammer genoeg is het ook een droogkloot. Zijn performance is alleen goed genoeg voor de echte elite.’ Ik vrees langzamerhand dat voor Job Cohen hetzelfde geldt. Eind vorige week vroeg hij Geert Wilders om de stekker uit het kabinet-Rutte te trekken, gezien alle niet-ingeloste beloften aan Henk en Ingrid. Er zal wel één of andere spindoctor op het idiote idee zijn gekomen om van Wilders te vragen op die manier de weg te bereiden voor het centrumlinkse kabinet dat hij in alle toonaarden ‘verschrikkelijk’ noemt, maar een echte leider had er korte metten mee gemaakt. Het idee was des te dwazer omdat volgens velen juist Cohen verzuimt de stekker uit het kabinet te trekken door Rutte aan een meerderheid te helpen voor het pensioenakkoord.
Dat pensioenakkoord is een schoolvoorbeeld van het soort vraagstukken waarover een charismatisch leider zijn eigen koers moet varen, het waarom ervan helder over het voetlicht brengend. Nu had vastberaden uitgelegd moeten worden dat het na alle toezeggingen van minister Kamp tijd is om de winst binnen te halen. Nu had Henk van der Kolk de oren moeten worden gewassen omdat hij verzuimt dat te doen en zo, na alle verbeteringen toch nog een nederlaag over zich af dreigt te roepen. Maar de PvdA vergaderde zich suf om tot haar standpunt te komen, ging met Rutte om de tafel zitten, terwijl haar leider zich beperkte tot een nette, maar vlakke verdediging van het ingenomen standpunt. Het resultaat viel dit weekend te lezen op de website van de PvdA: woedende reacties, opzeggingen. Een interview daarna, maandag in de Volkskrant kwam te laat en was alweer te vriendelijk jegens de diehards van Bondgenoten en Abvakabo om het beeld nog te doen kantelen.
Je kunt niet iedereen overtuigen en in Denemarken hebben de sociaaldemocraten zelfs een zetel verloren bij de verkiezingen. Maar Helle toont zich vooralsnog een leider, die boven de onderlinge verschillen in haar coalitie uitstijgt en zo het boegbeeld kon worden van de beweging die een eind maakte aan tien jaar rechts regeren. Op zo iemand is het wachten in Nederland.
Mijn volgende en laatste column komt over twee weken. Na alle inspanningen rond de uitgave van ‘De verzoeking van Johan Metsiers’ ga ik een trektocht maken in Bretagne. Bij terugkeer hoop ik van u te horen wat u van mijn roman vindt. Hier is mijn mailadres: oj.bosma@planet.nl
Van Onno Bosma verscheen op 15 september 2011 de roman De verzoeking van Johan Metsiers.
