Inleiding bij De Welwillenden van Jonathan Littell
Frères humains, laat me u vertellen hoe het is gegaan
Op deze manier richt Max Aue, directeur van een kantfabriek in het noorden van Frankrijk, zich tot de lezers, die hij bij zijn verhaal betrekt door hun voor te houden dat wat hij te vertellen heeft ook zijn lezers aangaat. De Welwillenden is een minutieus verslag van alles wat hij tijdens de oorlog als 'functionaris van de dood' heeft meegemaakt aan het oostfront, in Polen, Hongarije, de Oekraïne, Rusland en Berlijn.
De lezer maakt kennis met schuldigen die ook slachtoffer zijn, slachtoffers die ook schuld dragen, beulen die geen enkel schuldgevoel kennen. Max Aue schrijft om na te gaan 'of hij nog iets kan voelen, of hij nog kan lijden' na alles wat hij, als gezagsgetrouwe onderdaan, in opdracht van zijn land heeft moeten doorstaan.
Tijdens de oorlog klimt Aue op tot de hoogste rangen van de SS. Hij beschrijft enerzijds hoe zijn Einsatzkommando zonder aarzeling hele dorpen uitmoordde, hoe hij ook later een cruciale rol speelde bij de Endlösung der Judenfrage, fileert anderzijds haarfijn het gedrag en de drijfveren van de mensen om hem heen. Vanwege het feit dat Maximilien Aue uitstekende rapporten schrijft over de situaties die hij aantreft, mag hij toetreden tot de persoonlijke staf van Himmler. Zo raakt hij, na zijn bijdrage te hebben geleverd aan de 'wilde holocaust', rechtstreeks betrokken bij de organisatie van de holocaust in de kampen. In De Welwillenden worden de gruwelen beschreven vanuit het perspectief van de dader. Dit gezichtspunt, gecombineerd met een duizelingwekkende kennis van details, maakt het boek tot een zeldzaam literair monument.
Jonathan Littell - De Welwillenden
Oorspronkelijke titel Les Bienveillantes
Vertaald door Jeanne Holierhoek en Janneke van der Meulen
Omslag Nico Richter
Formaat 15,5 x 23,5 cm.
Omvang 984 blz., gebonden
Winkelprijs € 45,00
NUR 302
ISBN 978 90 295 6654 4
Over de titel
Met de titel De Welwillenden – in het Frans Les Bienveillantes – verwijst de auteur naar de Griekse mythologie. De oude Grieken durfden de namen van de schikgodinnen, of wraakgodinnen, niet uit te spreken, uit angst daarmee al het leed dat de godinnen vertegenwoordigden over zich af te roepen. Zij noemden hen eufemistisch Eumeniden, of Welwillenden.
De verwijzing naar de Griekse mythologie vinden we ook terug in de verhaallijn over Max Aues familie. Er zijn duidelijke parallellen met de familie van de Atriden, zoals beschreven in de Oresteia-cyclus van Aischylos. Daar zien we hoe Orestes opdracht krijgt van de goden om zijn vader te wreken. Hij werd vermoord door zijn vrouw Klytaimnestra en haar vriend. Met hulp van zijn zus Elektra doodt Orestes zijn moeder en stiefvader. Hij verlaat de plek des onheils en wordt voor de rest van zijn leven achtervolgd door de wraakgodinnen.
